Tôi hiện đang là sinh viên một trường đại học. Trong quá trình học tập ở trường và cả bên ngoài tôi nghĩ ra một số điều muốn chia sẽ với các bạn. Tuy rằng những điều tôi nói dưới đây đều dưới con mắt chủ quan cá nhân và còn lủng củng nhưng vẫn muốn nói để có thể giúp một số bạn “tỉnh giấc” trong những “mơ mộng” tương lai của mình. Trong xã hội phát triển và thay đổi không ngừng như hiện nay thì việc mỗi cá nhân chúng ta phải nổ lực để trau dồi cho mình thật nhiều kiến thức xã hội và kinh nghiệm thực tế là rất quan trọng. Với sinh viên thì việc đó lại càng cần thiết hơn bao giờ hết. Bởi vì giáo dục ở nước ta đã quá nặng nề lý thuyết và quá ít nếu không muốn nói và không có thực hành, thực tế. Những với ngay cả lý thuyết thì dường như chúng ta cũng đang tụt hậu so với nền giáo dục các nước khác nhiều. Biểu hiện rất nhiều ở các bạn sinh viên trong trường hiện nay quá ư lý thuyết nhưng lại không có liên tưởng đến thật tế. Các bạn học về lạm phát những không biết tình trạng lạm phát ở nước ta đang khủng khiếp như thế nào. Các bạn học về tăng trưởng GDP là gì nhưng lại không nắm được nước ta tăng hay giảm bao nhiều. Các bạn học về đầu tư chứng khoán, về vàng nhưng lại không biết chỉ số Index và giá vàng hiện nay như thế nào. Các bạn học về Marketing, về bán hàng, chăm sóc khách hàng nhưng có mấy ai trong các bạn từng gặp khách hàng ngoài xã hội để bán, để chăm, để marketing hay các bạn chỉ dừng lại ở những lần đi khảo sát trong trường mà điều này thì cũng chỉ có một lượng rất ít bạn làm. Các bạn học về quản trị doanh nghiệp, quản lý, điều hành nhóm nhưng ngay cả nhóm học của bạn bạn cũng không dám làm nhóm trưởng, không dám đứng lên thuyết trình một vấn đề chứ chưa nói đến tầm doanh nghiệp. Các bạn học về khởi nghiệp, về xây dựng ý tưởng nhưng liệu trong các bạn có khi nào nghĩ đến công việc khởi nghiệp của bản thân mình, hay nghĩ ra một ý tưởng nào đó sau này. Hay ngành của bạn học, có bao giờ các bạn tìm hiểu xem nhu cầu của xã hội hiện nay và khi các bạn ra trường như thế nào không. Các bạn có thử xem nhà tuyển dụng cần ở bạn những kỹ năng, kinh nghiệm gì không. Và bạn nói với tôi rằng chúng ta vẫn đang là sinh viên thì cũng chỉ biết học bài đã, những điều tôi nói ở trên quá nhiều và “cao siêu” quá đúng không. Câu trả lời tùy mỗi người nhưng mong rằng bạn đọc hết bài này rồi trả lời. Công việc ổn định là giả tạo. Tôi nghe quá nhiều từ những người thân, những người bạn bè mình rằng “ Cố gắng học cho được bằng nọ, bằng kia để ra trường kiếm một công việc nào đó ổn định”. Trước hết tôi xin nói đến khái niệm “công việc ổn định” trước. Có một sự thật là chắc hẳn có nhiều bạn đã, đang và sẽ có những mong muốn mình trở nên giàu có nhưng lại không dám làm gì khác mà chỉ nghĩ đến việc đi làm thuê để có một công việc ổn định. Và tôi muốn nói với bạn rằng khi đó bạn đang làm giàu cho ông chủ của bạn chứ không phải là bạn đâu. Ai sẽ là người được hưởng lợi từ người khác nhiều hơn? Ông chủ hay nhân viên của họ.. Và xin thưa rằng thời điểm này thì không có công việc gì là ổn định tuyệt đối cả. Hãy đúng hơn là Có ổn định hay không là do ở chính chúng ta chứ không phải do công việc bạn vừa “xin” được. Nếu chúng ta có năng lực và kỹ năng tốt thì rất nhiều công ty mời bạn đến làm, còn nếu bạn chỉ có tấm bằng nhưng là một người thụ động, lười biếng, năng lực thấp kém thì sớm muộn gì cũng bị đuổi việc thôi. Tôi biết hiện nay có rất nhiều người còn mạng nặng tư tưởng bao cấp, chỉ nghĩ tới việc ra trường rồi nhờ ba mẹ, người thân của mình chạy vào những chỗ làm có vẻ “ béo bở” với “kinh phí” lên tới cả trăm triệu ( có thể bạn không tin những đó là sự thật) thay vì tập trung nâng cao kiến thức. Điều này thật tệ hại không chỉ làm tổn thất những đồng tiền “mô hôi nước mắt” của gia đình mà còn góp một phần công sức giúp cho nước ta tụt hậu hơn, tham nhũng hơn và chính bạn cũng tụt hậu hơn với phần còn lại của thể giới. Hiện thật Vấn đề việc làm sau khi ra trường chắc hẳn rất quan trọng với những bạn năm cuối nên tôi cũng xin nói một vài ý. Tuy không có con số cụ thể nhưng theo nhìn nhận của tôi thì tỉ lệ sinh viên ra trường thất nhiệm rất cao. Tôi đang nói đến là thất nghiệp “tương đối” chứ không phải là hoàn toàn không có việc làm bởi vì nước ta vẫn đang trên tiến trình công nghiệp hóa từ nền nông nghiệp nên cách tính tỉ lệ thất nghiệp còn nhiều vướng mắc bởi vì nông nghiệp thì có rất nhiều việc làm “thời vụ” và công nghiệp hóa thì cũng tạo ra nhiều công việc phổ thông. Và bạn nói rằng việc nhiều như vậy thì sao mà thất nhiệp cao được? Nhưng bạn biết rằng bạn được đào tạo trong môi trường ĐH, CĐ ra không phải làm những công việc đó đúng không? Bạn cứ nghĩ đi, bạn có đang thất nghiệp không khi bạn ra trường nhưng lại làm công việc trong nhà, bạn vẫn còn đi gia sư thêm, bạn làm nhân viên thị trường, làm sell ở cửa hàng, siêu thị, nhân viên vận chuyển hàng, nhân viên văn phòng, bán vé… Và với nền kinh tế như hiện nay thì tỉ lệ đó vẫn còn tiếp tục gia tăng: Việt Nam đang là nước có tỉ lệ lạm phát cao nhất châu Á ,thứ 2 thế giới và xu hướng là đứng đầu thế giới. Với lãi suất cho vay rất cao và rất khó vay như hiện nay thì thì doanh nghiệp sẽ phải thu hẹp quy mô, cắt giảm chi phí tối đa. Nhiều doanh nghiệp không có tiềm lực và làm ăn nhỏ lẽ sẽ rất khó đứng vững dẫn đến giải thể, phá sản. Có rất ít người mở Cty để kinh doanh hiện nay. Những công ty cổ phần lớn thì bị điêu đứng trước cái “chết” của thị trường chứng khoán. Các doanh nghiệp bất động sản thì cũng đang chóng mặt bởi bong bóng. Quản lý nhà nước thì yếu kém, những tập đoàn “không lồ” như Vinashin cũng tan tành. Vậy với nền kinh tế Việt Nam như hiện nay thì bạn còn tin họ sẽ tạo ra được bao nhiêu việc làm cho bạn hằng năm nếu chưa tính đến những người bị sa thải. Nhưng một điều còn tệ hại hơn là trong khi việc làm khó khăn như vậy nhưng với chính sách thương mại hóa giáo dục trong những năm gần đây Nhà nước ta đã ồ ạt mở ra hàng loạt trường đào tạo ĐH, CĐ,TCCN và tất nhiên khi có nhiều trường cùng đào tạo thì lượng sinh viên ra mỗi năm cũng rất nhiều. Và bạn sẽ là một trong số hàng đống đó. Để tôi kể cho bạn một câu chuyện có thật: Người chị gái cùng quê với tôi hiện nay đã ra trường. Thông thường thì thời gian đào tạo là 4 năm nhưng với nổ lực học chị ra trường trong vòng 3,5 năm với bằng giỏi cử nhân kinh tế ngành kế toán của trường ĐH KT ĐN. Nhờ người quen nên xin vào trường ĐH Kiến Trúc ĐN dạy với mức lương trợ giảng ban đầu là 1,6triệu/tháng. Quá thấp nên đành bỏ dạy. Một thời gian sau thì xin vào Cty ở ngoài làm việc sau khi vượt qua 4 vòng thi: Test IQ, Test English, Test nghiệp vụ, Phỏng vấn, với mức lương không tiết lộ nhưng tôi biết là thấp. Điều đặc biệt là trong 4 vòng thi đó chị còn cạnh tranh với những người ra trường trước 1,2,3 năm và điều thú vị hơn là có một chị cũng cùng trường chỉ tốt nghiệp bằng TB nhưng quen biết với người trong công ty nên không cần phỏng vấn cũng được nhận J. Có lẽ bạn đang cười. Lối thoát. Quay lại vấn đề trước, với một số lượng công ăn việc làm tạo ra hằng năm ngày càng teo tóp như hiện nay cộng với tỉ lệ sa thải nhân công của một số công ty làm ăn thua lỗ cộng thêm với tỉ lệ những sinh viên chưa kiếm được việc làm những năm trước thì con số thật không dễ chịu đúng không? Với những hiện thật không lấy gì làm sáng sủa đó nhưng trong bất cứ hoàn cảnh nào cũng đều sẽ có “cơ” trong “nguy”. Và giải pháp tôi đưa ra là các bạn hãy đừng quá ngồi trong trường mà mơ tưởng nhiều quá nữa mà hãy đi ra ngoài để thấy xã hội đang thay đổi từng ngày một cách chóng mặt. Để thích nghi để không quá “bỡ ngỡ” khi cầm được tầm bằng trong tay. Và hãy “ KIẾM VIỆC GÌ LÀM” đi. Bạn , cũng như bao người, cầm tấm bằng ra trường đứng trước cả bể người cũng nháo nhào tìm những công việc còn sót lại sau khi các “con ông cháu cha”, “con nhà đại gia sẵn sàng bỏ tiền để con cái họ có việc” thật là khó. Chính vì điều đó cho nên bạn càng phải cần đến những “khác biệt” so với những “đối thủ cạnh tranh” của mình bởi vì nếu bạn tốt nghiệp đại học họ cũng tốt nghiệp, bạn có bằng English họ cũng có, bạn có bằng Tin học thì họ cũng có, bạn có bằng Giỏi họ cũng bằng Giỏi. Vậy điểm khác biệt đây là gì? Đó chính là kinh nghiệm, kỹ năng, mối quan hệ các bạn . Đến đây tôi nhớ một câu nói của một giảng viên rằng: “ Làm thế nào mà khi công ty nào đó kêu mình đến làm mà không phải nộp bất cứ hồ sơ gì, giấy khám gì thì mới gọi là hay”. Và để có để có được những điều đó trong giảng đường bạn có một số cách nhưng theo tôi lựa chọn số một vẫn là bạn phải đi ra ngoài và làm một cái gì đó. Làm một cái gì ở đây bạn đừng nghĩ mình phải làm những cái to tát, ghê gớm lắm. Mặc dù tôi biết có một số bạn cũng đang là sinh viên nhưng có người đã mở công ty riêng, có người làm đối tác với công ty bên ngoài với mức thu nhập hàng chục triệu/tháng, có người đang ấp ủ những dự án kinh doanh riêng… Và bạn hãy tìm những công việc bổ trợ cho ngành học của mình, hoặc tăng thêm khả năng giao tiếp, giúp bạn mở rông mối quan hệ xã hội. Bạn hãy làm những công việc nào đó mang tính tập thể thì rất tốt vì sẽ giúp bạn hoạt động trong một tổ chức cũng như tăng cường các kỹ năng làm việc nhóm, khả năng lãnh đạo, điều hành nhóm… Theo tôi thì bạn hãy nghĩ đến những công việc như sau: - Bạn hãy tìm những công việc có tính chất bán hàng. Bạn có biết đã số những doanh nhân hiện nay đều thừa nhận kỹ năng bán hàng đóng góp một phần rất lớn cho sự thành công của họ. Tất cả mọi người chúng ta đều đang bán hàng ngay cả “giảng viên” họ thật ra cũng đang bán hàng ( kiến thức, thời gian) để đối lấy những cái họ cần. Tôi biết có rất nhiều bạn không thích bán hàng và nghĩ nghề bán hàng một cách thấp kém nhưng vẫn còn quá sớm để bạn nghĩ lại. Liệu sau này rồi bạn cũng sẽ bán những cái mình có để nhận lại những gì mình cần và bạn bán được với giá cao hay giá thấp là do những gì bạn học và rèn luyện bây giờ. Một điều tôi muốn nói thêm là “bán hàng” cho bạn những kỹ năng quan trọng như tiếp xúc người lạ, tư vấn một sản phẩm nào đó, thuyết phục khác hàng, đàm phán, chốt hợp đồng, chấm nhận sự từ chối… - Bạn có thể tập hợp một nhóm bạn bè để cùng tham gia vào một dự án kinh doanh nhỏ nào đó. Phân phối một sản phẩm nào đó ra để đáp ứng nhu cầu. Ví dụ như tôi biết một số bạn lập nhóm bán bộ game Cashflow, bán vé xem phim, bán “công việc”… -Bạn có thể tìm những công ty cần tuyển công tác viên để tham gia làm thêm. Môi trường công ty sẽ giúp bạn rất nhiều trong mối quan hệ, sự chuyên nghiệp và nhiều kỹ năng khác nữa. - Bạn có thể làm những công việc mang tính cá nhân ví dụ thiết kế Web, thiết kế áo… -Bạn có thể giam gia sinh hoạt Đoàn và các câu lạc bộ tại trường, điều này cũng tốt và cho bạn một số kỹ năng mềm cần thiết. Nhưng bạn hãy cẩn thận bởi vì tôi biết không phải ai cũng thật sự có kỹ năng khi tham gia những hoạt động tập thể này đâu và chỉ có một số bạn mà thôi, một số bạn tham gia cho có phong trào, để được vui chơi là chính, hay thậm chí là một tình nguyện viên để chạy “lăng xăng” làm những công việc mà không đem lại lợi ích. Có thể tôi nói hơi quá nhưng điều tôi muốn nói: kinh nghiệm ở đây là sự trải nghiệm của bản thân chứ không phải là ngồi nói cho nhau nghe, tham gia giả ngoại, đi chơi hay đọc một hai cuốn sách. Làm để học Hơn hết việc bạn làm gì hiện nay là gì không quan trọng, quan trọng là trong bạn có muốn phát triển bản thân hay không mà thôi. Nếu bạn muốn thì tôi cam đoan sẽ có nhiều cơ hội với những công việc tốt hơn công việc hiện tại và bạn hãy năm lấy nó để phát triển nhé. Nếu “tầm” của bạn chưa cao thì hãy chịu khó làm những công việc bình thường, đến khi “level” đã đủ thì những công việc tốt hơn không thiếu cho bạn chọn đâu. Một điều tôi muốn nói hơn: Hãy tìm những công việc cho bạn nhiều kinh nghiệm hơn là những công việc cho bạn nhiều tiền nhé. Bởi vì tiền bản chất chỉ là “những tờ giấy”và chỉ mang lại những niềm vui ngắn hạn nhưng nếu bạn có nhiều kinh nghiệm thì sẽ theo bạn mãi mãi. Sẽ có nhiều khó khăn xảy ra trong quá trình các bạn làm việc và bạn đừng nản chí, hãy tìm thấy được niềm vui và mục tiêu lớn trong công việc thì bạn sẽ cảm thấy vui vẻ với nó. Ngoài công việc bạn đang làm và sẽ làm hãy tích cực học hỏi những kiến thức khác bên ngoài nữa nhé. Trong thời đại hiện nay chỉ có kiến thức mới bảo vệ bạn, tiêu diệt các “kẻ thù” và mang lại sự tự do mà thôi. Cảm ơn các bạn đã đọc. ĐỪNG THEO ĐUỔI SỰ THÀNH CÔNG, HÃY THEO ĐUỔI SỰ ƯU TÚ, THÀNH CÔNG SẼ TỰ NHIÊN ĐẾN VỚI BẠN Mr. @ - Đoàn Thanh
